حاكم در مستدرك به سند خود از ابو امامه نقل كرده است كه گفت : رسول خدا ( ص ) در حالى كه سوار بر ناقهء جدعاء ( گوش بريدهء ) خود در حجة الوداع بود و براى مردم سخنرانى مىكرد ، فرمود : « مردم ! پروردگارتان را فرمان بريد و خمس خويش و زكات مالهايتان را بپردازيد ، و ماه ( رمضان ) تان را روزه بداريد و از صاحب امر خود اطاعت كنيد تا وارد بهشت پروردگارتان شويد . » حاكم اين حديث را بنا بر شرط مسلم ، صحيح دانسته است . سفارش رسول خدا ( ص ) به معاذ بن جبل هنگامى كه او را به يمن روانه كرد معاذ ! كتاب خدا را به آنها بياموز ، آنها را به اخلاق نيك به خوبى مؤدب كن ، مردم را چه نيك باشند چه بد ، در جايگاهى كه دارند قرار بده . در غير مورد ترك حق نرمى و گذشت پيشه كن . بايد بيشترين انديشهء تو نماز باشد كه آن پس از اقرار به دين رأس اسلام است . خدا و روز قيامت را به مردم يادآورى كن و پشت هم موعظه بياور كه موعظه آنها را بر عمل بدانچه خداوند دوست مىدارد ، نيرومند مىسازد ، سپس آموزگاران در ميانشان پراكنده كن و از سرزنش هيچ سرزنشگرى مترس . تو را به تقواى خدا و راستگويى و وفاى به عهد و اداى امانت و ترك خيانت و نرم‌گويى و ابتداى به سلام و حفظ ( حقوق ) همسايه و مهربانى با يتيم و خوش‌كردارى و كوتاه كردن آرزو ، و دوست داشتن آخرت و هراس از حساب و فروخوردن خشم و فروتنى سفارش مىكنم . براى هر گناهى ، توبه‌اى بياور ، گناهان نهانى را توبهء نهانى و گناهان آشكارا را توبهء آشكارا . » ويژگى بخرد و بىخرد فرمود : « صفت بخرد اين است كه در برابر كسى كه به او نادانى كند بردبار است و از كسى كه به او ستم كند گذشت دارد ، و براى زيردستش فروتن است و با زبردست خود در جستجوى كار خوب ، رقابت دارد . و چون خواهد سخن گويد ، نخست تدبر كند و چون خوب باشد بگويد و سود برد و اگر شر باشد مسكوت . فرمود : دانش را از مردم نربايند ولى دانشمندان ربوده شوند تا گاهى كه دانشمند نماند و مردم سروران نادانى بگيرند ، از آنها فتوا خواهند و آنان ندانسته فتوا دهند و گمراه باشند و گمراه كنند . فرمود : در نظر من رشك‌آورترين اولياى من از امتم مردى است سبكبار ، بهره‌مند از صلاحكارى ، در نهان پروردگارش را خوب بپرستد ، در ميان مردم گمنام است و روزىاش به اندازهء گذران است و بر آن شكيبا بماند و بميرد ، ارثش اندك باشد و مويه‌كنانش نيز اندك . فرمود : به مؤمن رنج و دردى نرسد و نه غمى گرچه ملال خاطرى باشد مگر اين كه خداوند بدان گناهانش را بپوشاند . فرمود : دنيا دست به دست مىگردد ، آن چه از دنيا كه از آن توست با هر ناتوانىات فرا چنگ تو